Center for Arakan Studies

အာရက္ခကမ်းရိုးတန်းရှိ ဒီရေတောများပြုန်းတီးမှုနှင့် ရေလုပ်သားများ၏ လူမှုစီးပွားအပေါ် သက်ရောက်မှုများ

အာရက္ခကမ်းရိုးတန်းဒေသရှိ ဒီရေတောများသည် ပင်လယ် ငါး၊ ပုစွန်များ၏ အဓိကသားဖောက်ရာနှင့် ဂေဟစနစ်၏ အသက်သွေးကြော ဖြစ်သော်လည်း လွန်ခဲ့သည့် ဆယ်စုနှစ်များအတွင်း စနစ်တကျမဟုတ်သော ပုစွန်မွေးမြူရေးကန်များ တိုးချဲ့ခြင်းနှင့် ထင်းထုတ်လုပ်ခြင်းတို့ကြောင့် သိသိသာသာ ပြုန်းတီးလျက်ရှိသည်။

Global Mangrove Watch (၂၀၂၄) ၏ အချက်အလက်များအရ မြန်မာနိုင်ငံသည် ဒီရေတောပြုန်းတီးမှု စာရင်းတွင် ပါဝင်နေပြီး ယင်းသို့ ဂေဟစနစ် ပျက်စီးလာခြင်းသည် ကမ်းနီးပင်လယ်ပြင်၏ ကာဗွန်သိုလှောင်နိုင်စွမ်းကို လျော့ကျစေကာ ရာသီဥတုဖောက်ပြန်မှုနှင့် မုန်တိုင်းဒဏ် ခံရနိုင်ခြေကို ပိုမိုမြင့်မားစေကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။ ဒီရေတောများ ပြုန်းတီးလာခြင်းသည် ငါး၊ ပုစွန်တို့၏ ခိုလှုံရာများကို ပျောက်ကွယ်စေကာ ကမ်းနီးငါးသယံဇာတ ကျဆင်းမှုကို တိုက်ရိုက်ဖြစ်ပေါ်စေပြီး ဒေသခံရေလုပ်သားငယ်များ၏ ငါးဖမ်းဆီးရရှိမှုနှုန်းကိုလည်း လျော့ကျသွားစေသည်။

ယင်းသို့ သယံဇာတ ရှားပါးလာခြင်းနှင့်အတူ စက်သုံးဆီဈေး မြင့်တက်လာမှုတို့ကြောင့် ရေလုပ်သားများသည် နေ့စဉ်ဝင်ငွေ မလောက်ငှတော့ဘဲ အတိုးကြီးသော ပြင်ပချေးငွေများကို အားကိုးလာရသဖြင့် ရုန်းထွက်ရခက်သည့် ကြွေးမြီသံသရာအတွင်း ပိတ်မိနေကြရသည်။ FAO (၂၀၂၀)၏ လေ့လာချက်များအရ ဤကဲ့သို့ လူမှုစီးပွားဘဝ ကျဆင်းလာမှုသည် ဒေသခံမိသားစုများအတွင်း အာဟာရချို့တဲ့မှုနှင့် စားနပ်ရိက္ခာ မလုံခြုံမှုတို့ကို ဖြစ်ပေါ်စေကာ လူငယ်များအနေဖြင့် မိရိုးဖလာရေလုပ်ငန်းကို စွန့်ခွာ၍ ရွှေ့ပြောင်းလုပ်ကိုင်မှုများသို့ ဦးတည်လာစေသည်။ ထို့ကြောင့် အာရက္ခဒေသ၏ ရေရှည်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုအတွက် ဒီရေတောများကို ဒေသခံများဦးဆောင်၍ စနစ်တကျ ပြန်လည်စိုက်ပျိုး ထိန်းသိမ်းရန်နှင့် ရေလုပ်သားများအတွက် အခြားရွေးချယ်စရာ ဝင်ငွေရလမ်းများ ဖော်ဆောင်ပေးရန် အရေးပေါ်လိုအပ်လျက်ရှိသည်။

Global Mangrove Watch (GMW)၏ ၂၀၂၄ ခုနှစ် အစီရင်ခံစာနှင့် အချက်အလက်များအရ မြန်မာနိုင်ငံသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဒီရေတောပြုန်းတီးသည့် နိုင်ငံများစာရင်းတွင် ဆက်လက်ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် အာရက္ခ(ရခိုင်) ကမ်းရိုးတန်းဒေသရှိ ဒီရေတောများ၏ ဂေဟစနစ်ပြောင်းလဲမှုကို အောက်ပါအချက်များဖြင့် ချဉ်းကပ်ထားပါသည်။ GMW ၏ ဂြိုဟ်တုဓာတ်ပုံမှတ်တမ်းများအရ လွန်ခဲ့သည့် ဆယ်စုနှစ် ၂ ခုအတွင်း အာရက္ခဒေသရှိ ဒီရေတော ဧရိယာသည် သိသိသာသာ လျော့နည်းသွားခဲ့သည်။ ဒီရေတောများ ပြုန်းတီးရခြင်းမှာ စနစ်တကျမဟုတ်သော ပုစွန်မွေးမြူရေးကန်များကြောင့်ဖြစ်သည်။ GMW ၏ ၂၀၂၄ မြေပုံညွှန်းများအရ ဒီရေတောဟောင်းနေရာများတွင် မွေးမြူရေးကန်များ အစားထိုးဝင်ရောက်လာသည်ကို တွေ့ရှိရသည်။ ဒီရေတောများကို ခုတ်ထွင်၍ စပါးစိုက်ခင်းများအဖြစ် ပြောင်းလဲခြင်းသည်လည်း ဂေဟစနစ်ကို အစိတ်စိတ်အမွှာမွှာ ဖြစ်စေကာ ငါး၊ ပုစွန်တို့၏ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကို ပျက်စီးစေသည်။

ဒီရေတောများသည် ကုန်းပေါ်ရှိ သစ်တောများထက် ကာဗွန်ကို ၄ ဆမှ ၅ ဆထိ ပိုမိုသိုလှောင်နိုင်သော်လည်း၊ အာရက္ခဒေသတွင် ဒီရေတောပြုန်းတီးမှုကြောင့် ထောင်ပေါင်းများစွာသော တန်ချိန်ရှိသည့် ကာဗွန်များ လေထုထဲသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိသွားသည်။ ယင်းသည် ဒေသတွင်း အပူချိန်မြင့်တက်မှုနှင့် ရာသီဥတုဖောက်ပြန်မှုကို ပိုမိုဆိုးရွားစေသည်။ ဒီရေတောများ၏ သိပ်သည်းဆ လျော့နည်းလာခြင်းကြောင့် ပင်လယ်လှိုင်းဒဏ်ကို ခံနိုင်ရည်ရှိမှု ကျဆင်းသွားကြောင်း GMW အစီရင်ခံစာက ထောက်ပြထားသည်။

GMW ၏ငါးသယံဇာတနှင့် အစာကွင်းဆက်အပေါ် ဂယက်ရိုက်ခတ်မှုအချက်အလက်များအရ ဒီရေတောနှင့် ဆက်စပ်နေသော ရေဝေရေလဲ ဒေသများ ပြောင်းလဲသွားခြင်းသည် ကမ်းနီးရေလုပ်ငန်းအပေါ် သက်ရောက်စေသည်။ ဒီရေတော အမြစ်များအကြား ခိုလှုံရသော ငါး၊ ပုစွန် သားပေါက်များ၏ ရှင်သန်နိုင်စွမ်းမှာ ဒီရေတောပြုန်းတီးမှုနှင့် တိုက်ရိုက်အချိုးကျ ကျဆင်းသွားသည်။ ဒီရေတောများက..... အပြည့်စုံဖတ်ရန်

Download the full report to read more!